Avatar và sự sao chép ý tưởng

Đăng ngày 26/03/2010 trong mục Ngẫm nghĩ, Sự kiện Lượt xem: 2 863 lần

NHÂN CHUYỆN BỘ PHIM AVATAR TRƯỢT GIẢI OSCAR
NÓI VỀ SỰ SAO CHÉP Ý TƯỞNG

Nghệ thuật đích thực luôn hướng công chúng về phía ánh sáng của chân trời mới lạ và những ý tưởng độc đáo. Đó cũng là nguyên nhân chính cho câu hỏi tại sao “siêu phẩm điện ảnh “Avatar'” thua cuộc tại Giải Oscar lần thứ 82. “Avatar” từng được ca ngợi là đã qua mặt “Titanic” vì “Avatar” với số tiền đầu tư trên 200 triệu USD và doanh thu chiếu phim lên đến 2,7 tỉ USD nhưng cuối cùng thì số lượng giải thưởng thu được đã kém xa “Titanic”.

Bộ phim Titanic đoạt giải Oscar năm 1998 là bộ phim đạt kỷ lục là phim có số lượt người xem cao nhất tại Mỹ là 52,2 triệu lượt xem.

Trước giải Oscar lần này, nhiều khán giả và nhà phê bình cũng nói như đinh đóng cột, rằng “The Hurt Locker” xứng đáng đoạt giải hơn cả bởi diễn biến câu chuyện đầy kịch tính gai góc và không gọt giũa, nhưng rất thật, cùng với âm nhạc gây cảm xúc mạnh mẽ.

“The Hurt Locker” là câu chuyện về ba người lính với ba tính cách khác nhau có nhiệm vụ dò tìm và tháo gỡ bom mìn ở Baghdad (Iraq) – nơi sự sống và cái chết chỉ cách nhau vài tích tắc. Với vỏn vẹn 11 triệu USD, Kathryn Bigelow và đoàn phim đã biến “những điều không thể thành có thể”. Giá trị thực sự của The Hurt Locker đã được Viện Hàn lâm ghi nhận.
Những người không thích “Avatar” có thể nói bộ phim dường như lấy rất nhiều tình tiết, diễn biến từ những phim trước đó. Câu chuyện quen thuộc dạng chàng trai và cô gái gặp nhau, yêu nhau.

Nhưng chàng trai lại là kẻ thù đánh chiếm quê hương của cô gái. Rồi vì tình yêu anh ấy thay đổi, đứng cùng chiến tuyến với nàng.

Không hẳn là sao chép, nhưng không có gì mới mẻ. Mà với một tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao, sáng tạo mới mẻ là yêu cầu hàng đầu. Có thể nói, “Avatar” hao hao “Dances with Wolves” (1990) hay “Pocahontas” (1995). (Theo VnExpress)

Nhưng không phải lúc nào những ý tưởng mới mẻ cũng đến với những người sáng tác. Một số nhìn thấy và khâm phục những giá trị mới lạ của nghệ thuật nhưng chính họ không thể nghĩ ra được những ý tưởng mới lạ, độc đáo, vì thế họ phải vay mượn hoặc chắp vá những ý tưởng của người khác. Tôi lại muốn bàn đến một vấn đề, đó là việc gần đây một số nhà thơ không chuyên đang có xu hướng vay mượn, sao chép ý tưởng của người khác đến mức báo động và chính tôi, Vũ Thanh Hoa – người viết bài này cũng là nạn nhân.

Khi bạn viết lên những tác phẩm và công bố dưới phần họ tên của mình trên trang blog cá nhân, trên các tờ báo giấy hoặc dưới bất cứ hình thức nào…không một lời chú thích, có nghĩa là chính bạn đã chính thức công khai với người đọc, với xã hội rằng sản phẩm này là của mình khai sinh ra và tự chịu trách nhiệm về số phận của nó. Không phải ngẫu nhiên người ta thường so sánh các tác phẩm Văn chương chính là “những đứa con dứt ruột đẻ ra” của chính Tác giả. Nhưng chỉ với những người ít đọc hoặc những người ít am tường về nghệ thuật mới có thể “ngây thơ” ca ngợi hoặc có thể họ ca ngợi không xuất phát từ thành tâm với những tác phẩm hoàn toàn vay mượn hoặc vay mượn một cách sống sượng và vụng về ý tưởng của người khác. Còn những người thực sự có tay nghề và tinh tường thì chỉ đọc nửa câu đã bật cười vì nhận ra “đứa con” của tác giả ấy có đôi mắt của ai, có cái mũi của ai, có cái miệng của ai rồi… và họ cũng sẽ dùng cái từ thường dùng trong nghề gọi hành động ấy là “đạo văn”. Với người sáng tác chân chính, “đạo văn” coi là sự sỉ nhục lớn.

Tôi biết sẽ có bạn phân bua rằng họ viết chỉ để riêng họ đọc, họ có viết cho báo Văn nghệ hay tạp chí Hội nhà văn đâu và họ chỉ đăng trên Blog của họ thôi…Nhưng như thế là họ chưa thật lòng, khi họ đăng lên blog cá nhân của họ, dưới là hàng chữ tên của họ và mời mọi người đến đọc và khen tụng… rồi họ có những giấc mơ được nhà văn nọ, nhà thơ kia để mắt đến và chọn vào các tuyển tập… Thế thì tác phẩm ấy liệu còn là “viết cho riêng mình” nữa không? Và họ cũng rất ngây thơ tự tin khi nghĩ rằng những con mắt “nhà nghề” sẽ bị họ “phỉnh” trước sự sao chép rất non nớt và vụng về ấy.
Các cụ xưa có câu “ăn cắp quen tay, ngủ ngày quen mắt” . Ăn cắp được một lần sẽ thành thói quen, sẽ thấy “lương tâm rụng hết răng” chả còn biết hổ thẹn, ray rứt. Sự thật ấy sẽ làm tổn thất rất nhiều trước hết là người sáng tác, sau là cho nền Văn chương nước nhà.

Bản thân người “đạo văn” sẽ thui chột các ý tưởng sáng tạo và chỉ chăm chắm “ăn theo” những ý tưởng của người khác chẳng khác nào mấy anh làm rượu lậu chầu chực trước cổng Nhà máy Rượu thời bao cấp. Cuối cùng là sự đau thương dành cho người đọc khi phải đọc các “siêu phẩm” lai căng thô kệch và chắp vá.

Hãy dừng lại, hỡi “các nhà thơ”(!) của chúng ta, tôi biết là bản thân bạn biết tôi nói về ai trước khi tôi phải buộc lòng công bố một số bài thơ làm dẫn chứng cụ thể.

Con đường Nghệ thuật luôn thênh thang bất tận, nó không hẹp đến mức những người sáng tác phải giẫm đạp lên nhau mà chạy, phải không bạn đọc quý mến của tôi?

26.3.2010